GÖRME ENGELLİLER İÇİN KAYNAŞTIRILMIŞ EĞİTİM

Görme engelliler için kaynaştırılmış eğitimin rolü ve amacı ne olmalıdır?

     Görme engellilerin eğitiminde ulaşılması gereken beş temel amaç önemli bir role sahiptir.

    -Toplumla bütünleşmeyi sağlamak.

    - akademik bilgiler ve sosyal beceriler kazandırmak.

    - Günlük yaşam becerileriyle donatmak.

    - Oriyantasyon ve bağımsız hareket eğitimi vermek.

    - MESLEKİ eğitim olanağı sağlamak.

Okul, insan ömrünün kısa bir bölümünü kapsar. Ancak önemli bir role sahiptir. Kaynaştırılmış eğitimi, engelli öğrencilerle engelli olmayan öğrencilerin aynı anda ve aynı ortamda eğitim olanaklarından eşit düzeyde yararlanması şeklinde tanımlarsak ki, doğru olan budur,. elde edilen sonuçların da yapılan tanımlamaya uygun olması gerekmektedir. Bazı eğitimciler kaynaştırılmış eğitimin gerçekleşmesi için sadece engelli öğrencilerle engelli olmayan öğrencilerin aynı ortamda eğitim görüyor olmasını yeterli bulma eğilimindedirler. Oysa kaynaşmanın en önemli koşullarından biri her iki tarafa da eşit olanakların sağlanmasıdır.  Eğer bir okulda sınıflar, ders araçları, eğitim materyallerii, eğitim metotları, eğitim ortamı engelli öğrencilerin ihtiyaçlarına uygun şekilde düzenlenmemişse orada kaynaştırılmış eğitimden söz etmek mümkün değildir.      İlköğretim bir çocuğun kişilik gelişiminde ve temel yaşam becerilerini kazanmasında önemli bir role sahiptir. Bu dönemde görme engelli bir çocuğun diğer çocuklarla kaynaşabilmesi için onların sahip olduğu bilgi ve becerilere de sahip olması gerekir. Bunun tersi halinde hem eğitim sürecinde hem de ilerideki yaşamında engelli çocuk büyük zorluklarla karşılaşır. Engelli insanlarla engelli olmayan insanlar aynı dünyayı paylaşmak zorundadırlar. Bu nedenle insanların birbirlerinden soyutlanmaları yanlıştır. Ancak kaynaşmak sadece bir arada bulunmak demek değildir. Kalabalık bir ortamda bile insan bazen kendini yalnız hissedebilir.

     genel bir ilköğretim okulunda okuyan görme engelli bir öğrencinin kaynaştırılmış eğitimde başarılı olabilmesi için sağlanması gereken koşulları şu şekilde sıralayabiliriz: Kendisine breyl yazı öğretecek bir öğretmen, özel  bir çalışma odası ve bu odada breyl yazıyla yazılmış ders kitapları, daktilo, tablet, kalem, kağıt gibi yazı araçları, matematik ve geometri araçları, kabartma haritalar, bilgisayarlar, breyl printır, çeşitli boylarda bastonlar,  az gören öğrenciler için büyüteçler ve iri puntolu harflerle yazılmış kitaplar, teyp ve kasetler, gibi materyaller bulundurulmalıdır.

 baston kullanma eğitimi verebilecek bir öğretmen, bağımsız günlük yaşam becerileri kazandıracak eğitim programları, matematik, fen, müzik, yabancı dil, coğrafya ve beden eğitimi gibi derslerle ilgili öğretim metotlarını bilen eğitimciler, mesleki beceriler kazandıracak eğitim olanakları sağlanmalıdır.

Breyl yazıyı bilmediği için okuma yazması olmayan ve yazılı sınavlara katılamayan, baston kullanamadığı için kendi kendine gezip dolaşamayan, kelimeleri ve cümleleri yazamadığı için tam olarak yabancı dili öğrenemeyen, beden eğitimi derslerinde boş oturduğu için ruhsal ve bedensel gelişimini sağlayamayan, uygun yöntemlerle anlatılmadığı için matematik ve fen derslerini kavrayamayan görme engelli bir öğrencinin diğer öğrencilerle kaynaşması mümkün olamaz.

 Görme engelliler İçin  Kaynaştırılmış Eğitim Modelinde İzlenmesi Gereken Yöntem Ve Teknikler Nelerdir?

Öğretmenin beklenti düzeyi öğrencinin motivasyonunu da etkiler. Genellikle çocuklar kendilerinden hangi konuda ne kadar başarı bekleniyorsa o kadarını gerçekleştirme eğilimindedirler.  Gören çocuklar bazı şeyleri aile bireylerinin ve çevresindeki diğer insanların davranışlarını, olayları, nesneleri, televizyondaki görüntüleri izleyerek de öğrenebilirler. Görme engelli çocuklar ise aynı bilgileri işitme ve dokunma duyularını kullanarak kazanabilirler Bu nedenle onların yaşına, yeteneklerine, öğrenme kapasitelerine,  konuların özelliklerine uygun şekilde bireysel eğitim programları hazırlanmalıdır. Bu programlar ailenin, ders öğretmeninin, gezici rehber öğretmenin, okul yöneticisinin ve gerekli diğer uzmanların yer aldığı bir ekip tarafından yapılmalıdır. Verimli ve doğru bir öğretim metodunun geliştirilmesi öğretmenin yaratıcı, araştırıcı ve esnek bir kişiliğe sahip olmasını gerektirir.

     Kaynaştırılmış Eğitimde Gezici Öğretmenlerin Rolü Nedir?

     genel okullardaki ders öğretmenlerinin büyük çoğunluğu görme engellilerin eğitimi ile ilgili bilgi ve formasyona sahip olmadıkları için bu eğitimin gerektirdiği öğretim metodlarını da bilmemektedirler.

            Ülkemizde ilköğretim düzeyindeki genel okullara devam eden görme engelli çocukların büyük çoğunluğu okullarda uygun eğitim koşulları sağlanamadığı için breyl yazı, baston kullanma, günlük yaşam becerileri, mesleki beceriler kazanma gibi olanaklardan yoksun olarak yetişmektedirler.

      Öğrenciler yeterli olanaklara sahip olmadıkları için ders sırasında bazı konuları anlayamamaktadırlar. Onlara yardımcı olmak üzere , Haftanın belli günlerinde ve saatlerinde Gezici öğretmenler görevlendirilmelidir. Gerekli olan  eğitim materyalleriyle ve araç-gereçlerle donatılmış bir çalışma odasında öğrencilere görevlendirilen bu öğretmenlerin yardımcı olması kaynaştırılmış eğitimde başarı için zorunludur..

Gezici öğretmenler, görme engelli öğrencinin sınıf öğretmeni, okul müdürü ve ailesi ile yakın bir ilişki içerisinde olmalı ve çocuğun eğitim sorunlarının çözümü konusunda alınması gereken  tedbirlerin neler olacağını onlarla birlikte saptamalıdır.

     Görme engelli öğrencisi bulunan genel okullara, gerekli eğitim ortamlarının ve materyallerinin sağlanabilmesi için Milli Eğitim Bakanlığı tarafından özel mali ödenekler ayrılmalı.

     Her çocuk için uzmanlar ve aileler tarafından ortak bir çalışmayla bireyselleştirilmiş eğitim planları hazırlanmalı.

     Engelli çocukların eğitimi en az sınırlandırılmış bir çevrede ve her öğrencinin durumuna uygun program ve metotlara göre yapılmalı.

     Görme engelli bir çocuk sınıfta öğretmeni en rahat işitebileceği bir yere oturtulmalı.

     Çocukların eğitiminde bireysel yeteneklerini, kendine güven duygusunu, bağımsız yaşam gibi beceriler kazandırabilecek programlara yer verilmeli.

     Bir çocuğun sorumluluklardan ve görevlerden kaçmak üzere kendi özürünü mazeret olarak kullanmasına izin verilmemeli. Görme engelli öğrencilerin ders kitabı ve araç-gereç ihtiyaçları zamanında karşılanmalı.

     Yerel ve ulusal kütüphanelerde görme engelli öğrencilerin yararlanabileceği özel bölümler oluşturulmalı.

Körler okullarında yaz tatili sırasında kısa süreli beceri kursları açılmalı. 

     Özel Eğitim Genel Müdürlüğü her öğretim yılı sonunda engellilerin eğitimi ile ilgili yapılan çalışmalar, elde edilen sonuçlar ve geleceğe yönelik planlar konusunda yıllık bir değerlendirme raporu hazırlayarak kamuoyuna sunmalıdır.

 

Yazan: Halil KÖSELER