GÖRME ENGELLİLER İÇİN BASTON KULLANMANIN ÖNEMİ VE TARİHÇESİ

Baston yüzyıllar boyunca görme engelliler tarafından kullanılmış olan bir araçtır. Ancak bugünkü bildiğimiz ilk baston, kaza sonucu gözlerini kaybetmiş olan James Biggs adlı ingiliz fotoğrafçı tarafından 1921 yılında geliştirilmiştir. James Biggs motorlu taşıtlardan kendini korumak amacıyla sürücülerin görebilmesi için bastonunu beyaza boyamaya karar verdi. Ancak 1931 yılına kadar beyaz baston topluma mal olan yaygın bir uygulama değildi. Şubat 1931’de Fransa’da Guilly D’herbemont adlı bir kişi ilk defa görme engellilerin katıldığı ulusal beyaz baston hareketi olarak bir kampanya başlattı. Bu kampanya Rotari kulüp tarafından İngiltere’de de başlatıldı. Mayıs 1931’de BBC Radyosu beyaz bastonun uluslararası düzeyde görme engellileri temsil eden bir sembol olarak kabul edilmesini önerdi.

 

Bir kısım Lions kulüp üyeleri 1930 yılında siyah bastonun sürücüler tarafından görülemediği için beyaz renge boyanmasına karar verdiler ve 1931 yılında Uluslararası Lions kulübü ABD’de görme engelliler arasında beyaz baston kulanımını yaygınlaştırmak amacıyla ulusal bir program başlattı.             Görme engellilerin bastonla güven içinde seyahat hakkını öngören ilk yasal düzenleme ABD’de  1930 yılında gerçekleştirildi.

 

İkinci dünya savaşı sonunda gözlerini kaybeden Amerikalı gazilerin ülkelerine dönmesinden sonra baston kullanma eğitiminin önemi daha çok fark edildi. Bu süreçte Doktor Richard Hoover bağımsız hareket ve mobilite eğitimine uygun bir baston modeli geliştirdi.

 

Amerikan Ulusal Körler Federasyonu 6 Temmuz 1963 genel kurulunda 15 Ekim’in bütün eyalet yönetimlerince Beyaz Baston Güvenlik Günü olarak kabul edilmesi için çağrıda bulundu. 6 Ekim 1964 yılında ABD Kongresi ve Senatosunun 753 sayılı ortak kararıyla devlet başkanına her yılın 15 Ekim gününü Beyaz Baston Güvenlik Günü olarak ilan etmesi konusunda yetki verdi. ABD Cumhur başkanı Lyndon B. Johnson bu karara dayanarak her 15 Ekim’in tören ve etkinliklerle Beyaz baston güvenlik günü olarak kutlanması, beyaz bastonun önemi üzerinde durulması için bir genelge yayınladı. Dünya Beyaz Baston Ve Güvenlik Günü 1970 yılında Uluslar arası Körler Federasyonu tarafından kabul ve ilan edilmiştir.

 

Ülkemizde 15 Ekim Beyaz Baston Günü görme engelli sivil toplum örgütlerince Baston kullanma ve bağımsız hareket eğitiminin görme engelliler için önemi üzerinde durulduğu, cadde ve sokaklarda, binalarda, tren ve metro istasyonlarında, tüm kentsel yaşam alanlarında engellerin ortadan kaldırılmasıyla ilgili yapılanların ve yapılması gerekenlerin değerlendirildiği çözüm için atılacak adımların kararlaştırıldığı gün olarak ele alınmalıdır.

 

Beyaz baston görme engelli için bir bağımsızlık ve güvenlik sembolüdür. Her koşulda ona rehberlik eden bir arkadaştır. Ancak ülkemizde beyaz bastonun görme engelliler için önemi geç fark edilmiştir. 1980Li yıllara kadar ülkemizde bağımsız hareket ve baston kullanma eğitimi veren birimler yoktu. Hatta körler okullarında bile baston kullanma eğitimiyle ilgili bir ders veya kurs bulunmuyordu.  Bu nedenle o yıllara kadar görme engellilerin büyük çoğunluğu beyaz baston kullanmayı bir utanç vesilesi olarak görmekteydi. Uzun yıllar sonra beyaz baston kullanmaya alışma şansına ulaşanlar geçmiş yılların eksikliğini çok daha iyi bilirler. Bugün bile sayıları az da olsa bazı görme engellilerin baston kullanma konusunda isteksiz olduğu görülebilmektedir. Sanıyorum o da işin psikolojik yanı olmalı. Baston kullanmadan gezen görme engellilerin düşme, çarpma, yaralanma, sakatlanma gibi kazalarla karşılaşma ihtimalinin baston kullananlara göre çok daha yüksek olacağı unutulmamalıdır.

 

Kendi başına gezme becerisi kazanan görme engellilerde motor beceriler daha çabuk gelişir. Vücut organları daha sağlıklı olur. Kendine güven duygusu kazanır. Sosyal etkinliklere daha  çok katılma olanağına sahip olur. Bağımsız hareket yeteneği olan görme engelli her yere taksiyle gitmek zorunda kalmaz. Bu da onun parasal masraflarının bir miktar da olsa, azalmasına yardımcı olur.

 

Baston kullanmak bağımsızlığı, bağımsızlık ise özgüveni sağlar.

 

 

 

 

 

Yazan: Halil KÖSELER

Yorum ekle

Güvenlik kodu
Yenile